السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
460
سيره معصومان ( فارسي )
نيكوى على در ديگران يافت نمىشود . حاكم در همان كتاب مىنويسد : چون حذيفه خواست با على ( ع ) بيعت كند ، گفت : پس از وى جز با اصغر يا ابتر بيعت نخواهم كرد . طبرى مىنويسد : سيرهنويسان گذشته ، دربارهء كسانى كه با على ( ع ) بيعت كردند و نيز دربارهء تاريخ بيعت مردم با على ( ع ) به اختلاف افتادهاند . ابن اثير نيز مىگويد : دربارهء كيفيت بيعت مردم با آن حضرت اختلاف شده است . نگارنده گويد : با توجه به رواياتى كه طبرى آنها را نقل كرده است و نيز با استفاده از مطالبى كه ابن اثير نگاشته مىتوان دربارهء اين اختلافات سخن گفت . وقتى عثمان به قتل رسيد ، اصحاب رسول خدا ( ص ) اعم از مهاجران و انصار كه طلحه و زبير هم در ميان آنان بودند ، اجتماع كرده و به نزد على ( ع ) رفتند و گفتند : مردم به ناگزير بايد پيشوايى داشته باشند . على ( ع ) پاسخ داد : من نيازى به امارت بر شما ندارم . هر كس را كه خود برگزيديد من نيز به آن رضايت خواهم داد . آن جماعت گفتند : ما به جز تو كسى را اختيار نكردهايم . آنان چند بار پيشنهاد خود را به على ( ع ) ارائه دادند و در پايان سخنان خود افزودند : ما امروز هيچ كس را كه از تو در گروش به اسلام پيشتر و در پيوند خويشى با پيامبر ، نزديكتر باشد شايستهتر براى تصدى مقام خلافت نيافتيم . على ( ع ) فرمود : چنين مكنيد . زيرا اگر من وزير شما باشم بهتر از آن است كه بر شما امارت كنم . اصحاب گفتند : هرگز ! به خدا قسم ما از انتخاب تو صرفنظر نمىكنيم مگر آنكه به تو دست بيعت دهيم . على ( ع ) كه در خانهاش يا بنابر روايات ديگر در يكى از خانههاى مدينه بود ، گفت : پس در مسجد بيعت كنيد . زيرا بيعت با من نبايد در نهان و به دور از رضايت مردم انجام پذيرد . در روايت ديگرى آمده است : مردم دور على ( ع ) را گرفته گفتند : ما با تو بيعت مىكنيم . آيا نمىبينى بر سر اسلام چه آمده ؟ ! على پاسخ داد : دست از من بداريد و ديگرى را بگزينيد . همانا ما به استقبال امرى آمدهايم كه بزرگان بسيارى براى تصدى آن آمادهاند و زنگهايى است كه دلها در برابر آن ناپايدار و عقلها در مقابل آن نااستوارند . مردم گفتند : تو را به خدا سوگند مىدهيم كه خلافت را بپذير . آيا گرفتارى ما را نمىبينى ؟ آيا به اسلام نظر نمىكنى ؟ آيا به اين حوادث نمىنگرى ؟ على ( ع ) فرمود : من به خواست شما پاسخ مىدهم و اگر چنين كنم با شما همان خواهم كرد كه خود دانم . چون آن حضرت به مسجد داخل شد ، مهاجران و انصار نيز به مسجد در آمدند و با وى بيعت كردند . سپس مردم به آن حضرت دست بيعت دادند . نخستين كسانى كه با على ( ع ) بيعت كردند ، طلحه و زبير بودند . حبيب بن ابى ذويب به طلحه كه در حال بيعت بود نگاهى كرد و گفت : نخستين دستى كه با على بيعت كرد ، دستى شل بود . اين امارت به فرجامى خوش نخواهد